पुणे, ता. ___ : देशाच्या डिजिटल अर्थव्यवस्थेचे प्रमुख केंद्र असलेल्या पुण्यात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञानामुळे रोजगाराच्या रचनेत मोठा आणि वेगवान बदल घडू लागला आहे. “कमी टीम, जास्त उत्पादन आणि अधिक नफा” हे सूत्र आता अनेक आयटी आणि स्टार्टअप कंपन्यांचे वास्तव बनत आहे.
पुण्यातील हजारो सॉफ्टवेअर अभियंते, डेटा विश्लेषक, फिनटेक तज्ज्ञ, ऑटो आरअँडडी व्यावसायिक आणि कंटेंट क्रिएटर्स आता एआय साधनांसोबत काम करत आहेत. कोड लिहिण्यापासून टेस्टिंग, सपोर्ट डेस्क, डॉक्युमेंटेशन, मार्केटिंग मजकूर आणि कायदेशीर मसुदे तयार करण्यापर्यंत अनेक कामे एआयच्या मदतीने काही मिनिटांत पूर्ण होत आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, हा बदल प्रयोगात्मक राहिलेला नसून तो दैनंदिन कार्यप्रवाहाचा भाग बनला आहे. एआयमुळे कंपन्यांची कार्यक्षमता वाढत असली तरी एंट्री-लेव्हल नोकऱ्यांवर दबाव वाढत असल्याचे दिसून येत आहे.
दरवर्षी पुण्यातून हजारो अभियांत्रिकी पदवीधर बाहेर पडतात. पारंपरिकरित्या आयटी सेवा, क्यूए टेस्टिंग, बॅकएंड सपोर्ट आणि डॉक्युमेंटेशनमध्ये त्यांना संधी मिळत असे. मात्र हीच कामे आता एआय यंत्रणा जलद गतीने करत असल्याने भरती प्रक्रियेत संथपणा आणि कौशल्यांच्या उच्च अपेक्षा दिसू लागल्या आहेत.
• ट्रेनी बॅचेस लहान होत आहेत
• भरती प्रक्रिया अधिक कडक होत आहे
• काम करत शिकण्याच्या संधी कमी होत आहेत
शैक्षणिक क्षेत्रातही एआयचा प्रभाव वाढत आहे. विद्यार्थी एआयचा वापर शैक्षणिक साधन म्हणून करत असले तरी त्यावर अति अवलंबित्व वाढल्याची चिंता व्यक्त होत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, एआय उपयुक्त असला तरी मूलभूत कौशल्ये, स्वतंत्र विचार आणि पडताळणीची सवय जपणे अत्यावश्यक आहे.
कायदेशीर क्षेत्रातही एआयमुळे भ्रमनिर्मितीच्या घटना समोर आल्याने “ह्यूमन-इन-द-लूप” म्हणजे मानवी पडताळणी अनिवार्य असल्याचे अधोरेखित करण्यात येत आहे. वेग वाढवताना जबाबदारी विसरता कामा नये, असा इशारा देण्यात आला आहे.
क्रिएटिव्ह उद्योगात एआयला पर्याय नसून तो सहाय्यक साधन असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे. भावना, रणनीती आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांसाठी मानवी हस्तक्षेप आवश्यकच राहणार आहे.
एआय नोकऱ्या पूर्णपणे संपवणार नाही; मात्र नोकऱ्यांचे स्वरूप बदलणार आहे. अंमलबजावणीकेंद्रित भूमिका कमी होत असून पर्यवेक्षण, रणनीती, एआय व्यवस्थापन आणि कौशल्याधारित भूमिका वाढत आहेत.
एकूणच, एआयमुळे उत्पादकता वाढत असली तरी रोजगाराचे समीकरण कठोर होत आहे. पुण्यातील कार्यशक्तीने कौशल्यवृद्धी करून या संक्रमणाचे नेतृत्व करणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
आता प्रश्न एकच —
पुणे या बदलाशी वेगाने जुळवून घेईल का?
