अमेरिका-इस्त्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या तणावपूर्ण संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर देशात इंधनाच्या किमतींकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. भारतात सध्या पुरेसा इंधन साठा उपलब्ध असल्याचे सांगितले जात असले, तरी पेट्रोल-डिझेलच्या दरांमध्ये होणाऱ्या बदलांचा थेट परिणाम सामान्य नागरिकांच्या खर्चावर होत असल्याने वाहनधारकांसह व्यापारी वर्ग दररोजच्या दरांकडे लक्ष ठेवून आहे.
देशातील तेल विपणन कंपन्यांकडून दररोज सकाळी सहा वाजता पेट्रोल-डिझेलचे नवे दर जाहीर केले जातात. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमती, डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे मूल्य तसेच इतर आर्थिक घटकांचा विचार करून हे दर निश्चित केले जातात. त्यामुळे जागतिक बाजारातील घडामोडींचा परिणाम देशातील इंधन दरांवर दिसून येतो.
महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरांतील दर
५ मार्च २०२६ रोजी महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरांमध्ये पेट्रोल-डिझेलचे दर पुढीलप्रमाणे आहेत. मुंबईमध्ये पेट्रोल १०४.२१ रुपये आणि डिझेल ९२.१५ रुपये प्रति लिटर आहे. पुण्यात पेट्रोल १०४.०४ रुपये व डिझेल ९०.५७ रुपये आहे. नाशिकमध्ये पेट्रोल ९५.५० रुपये व डिझेल ८९.५० रुपये आहे. नागपूरमध्ये पेट्रोल १०४ रुपये आणि डिझेल ९०.५६ रुपये आहे. कोल्हापूरमध्ये पेट्रोल १०४.५४ रुपये व डिझेल ९१.०८ रुपये, जळगावमध्ये पेट्रोल १०५.४९ रुपये व डिझेल ९२.०१ रुपये तर छत्रपती संभाजीनगरमध्ये पेट्रोल १०५.१७ रुपये व डिझेल ९१.६७ रुपये प्रति लिटर आहे.
देशातील प्रमुख शहरांतील दर
देशातील प्रमुख शहरांमध्ये नवी दिल्ली येथे पेट्रोल ९४.७२ रुपये आणि डिझेल ८७.६२ रुपये आहे. कोलकाता येथे पेट्रोल १०३.९४ रुपये व डिझेल ९०.७६ रुपये, चेन्नई येथे पेट्रोल १००.७५ रुपये व डिझेल ९२.३४ रुपये, अहमदाबाद येथे पेट्रोल ९४.४९ रुपये व डिझेल ९०.१७ रुपये आहे. बेंगळुरूमध्ये पेट्रोल १०२.९२ रुपये व डिझेल ८९.०२ रुपये, हैदराबादमध्ये पेट्रोल १०७.४६ रुपये व डिझेल ९५.७० रुपये आहे. जयपूरमध्ये पेट्रोल १०४.७२ रुपये व डिझेल ९०.२१ रुपये, लखनऊमध्ये पेट्रोल ९४.६९ रुपये व डिझेल ८७.८० रुपये, चंदीगडमध्ये पेट्रोल ९४.३० रुपये व डिझेल ८२.४५ रुपये आहे. इंदूरमध्ये पेट्रोल १०६.४८ रुपये व डिझेल ९१.८८ रुपये, पटना येथे पेट्रोल १०५.५८ रुपये व डिझेल ९३.८० रुपये तर सूरतमध्ये पेट्रोल ९५ रुपये व डिझेल ८९ रुपये प्रति लिटर आहे.
दोन वर्षांपासून दर स्थिर
मे २०२२ नंतर केंद्र सरकार आणि काही राज्यांनी इंधनावरील करांमध्ये कपात केली होती. त्यानंतर पेट्रोल-डिझेलच्या किमतींमध्ये तुलनेने स्थिरता दिसू न येत आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत चढ-उतार होत असले तरी भारतातील ग्राहकांसाठी दरांमध्ये मोठा बदल झालेला नाही.
इंधन दरांवर परिणाम करणारे घटक
इंधनाचे दर ठरवताना आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील कच्च्या तेलाच्या किमती, डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे मूल्य, केंद्र व राज्य सरकारांचे कर, रिफायनिंगचा खर्च तसेच बाजारातील मागणी-पुरवठा या घटकांचा विचार केला जातो. भारत मोठ्या प्रमाणात कच्चे तेल आयात करत असल्यामुळे रुपयाची घसरण झाली किंवा कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या तर पेट्रोल-डिझेल महाग होण्याची शक्यता वाढते.
