श्री गुरु तेग बहादूर साहिब जी यांच्या 350 व्या शहीद जयंतीनिमित्त नांदेडमध्ये आयोजित ‘हिंद-दी-चादर’ या भव्य धार्मिक आणि ऐतिहासिक कार्यक्रमात लंगर सेवेद्वारे सेवा, समानता आणि मानवतेची उल्लेखनीय भावना दिसून आली. धर्म, जात, भाषा किंवा प्रदेश काहीही असो, हजारो भाविकांना जेवण देण्याची ही लंगर परंपरा या कार्यक्रमाचा खरा आत्मा बनली आहे.
महाराष्ट्रातील विविध जिल्ह्यांमधून आणि देशभरातील इतर अनेक राज्यांमधून भाविकांनी ‘हिंद-दी-चादर’ कार्यक्रमात मोठ्या संख्येने सहभाग घेतला आहे. मुख्य मंडपाजवळ उभारलेल्या आठ मंडपांद्वारे या भाविकांना लंगर सेवा दिली जात आहे. लंगर सेवा ही केवळ अन्नसेवा नाही तर मानवी समानता आणि निःस्वार्थ सेवेचा संदेश देणारी एक अभिमानास्पद परंपरा आहे. सर्व मानव समान आहेत या तत्वावर आधारित, ही सेवा हिंद-दी-चादर कार्यक्रमाद्वारे अधिक व्यापक स्तरावर राबविली जात आहे, ज्यामध्ये लाखो भाविक, संत, नागरिक, स्वयंसेवक आणि पाहुण्यांना जेवण दिले जात आहे.
स्वयंसेवक सेवा
शीख समुदायाव्यतिरिक्त, विविध सामाजिक संघटना, तरुण पुरुष आणि महिला, महिला आणि स्वयंसेवकांनी या लंगर सेवेत उत्साहाने भाग घेतला आहे. भाज्या कापणे, रोट्या बनवणे, अन्न शिजवणे, स्वच्छता राखणे आणि रांगेत सेवा करणे ही सर्व कामे सेवा म्हणजे भक्ती या भावनेने केली जातात. अनेक स्वयंसेवक पहाटेपासून रात्री उशिरापर्यंत अथकपणे सेवेत गुंतलेले असतात.
समानतेचा प्रत्यक्ष अनुभव
लंगरमध्ये, श्रीमंत आणि गरीब, पुरुष आणि महिला, वृद्ध आणि तरुण असा कोणताही भेदभाव नाही. सर्वजण एकाच रांगेत, जमिनीवर बसून जेवतात. यामुळे भक्तांना सामाजिक समानतेचा ज्वलंत अनुभव मिळत असल्याचे पहायला मिळाले.
व्यवस्थापन
नांदेड जिल्हा प्रशासन, महानगरपालिका आणि स्वयंसेवी संस्थांशी समन्वय साधून लंगर सेवेचे नियोजन करण्यात आले आहे. स्वच्छता, सुरक्षित पिण्याचे पाणी आणि आरोग्य तपासणी यावर विशेष लक्ष दिले जात आहे. खासकरून वृद्ध आणि महिलांवर विशेष लक्ष दिले जात आहे.
