अमेरिका- इस्राईल आणि इराण यांच्यात भडकलेल्या युद्धाच्या ज्वाळा आता थेट देशातील साखर उद्योगापर्यंत पोचल्या आहेत. या युद्धामुळे जागतिक बाजारपेठ ढवळून निघाली असून, निर्यातीचे मार्गच अनिश्चिततेच्या धुक्यात हरवले आहेत.
वाहतुकीतील अडथळ्यांमुळे आधीच मंदावलेली साखर निर्यात जवळपास ठप्प झाली आहे.परिणामी देशांतर्गत बाजारात तब्बल १५ लाख टन साखरेचा अतिरिक्त साठा शिल्लक राहण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. याचा फटका साखर कारखाने आणि ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना बसण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
साखरेच्या हंगामात देशभरात सुमारे २९५ ते ३०० लाख टन साखरेचे उत्पादन होण्याचा अंदाज विविध संस्थांनी व्यक्त केला आहे. सध्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेचा दर सुमारे तीन हजार ६०० ते तीन हजार ७०० रुपये प्रति क्विंटलच्या दरम्यान आहे.मागील वर्षी हा दर सुमारे चार हजार ५०० रुपयांपर्यंत गेला होता. त्यावेळीही सरकारने १० लाख टन साखर निर्यातीचा कोटा दिला होता.
मात्र, प्रत्यक्षात सुमारे आठ लाख टन साखरच निर्यात झाली. त्यानंतर काही साखर कारखान्यांना शेवटच्या टप्प्यात कमी दराने साखर विकावी लागली होती.यावर्षी निर्यात कोटा वाढवून २० लाख टन करण्यात आला असला तरी आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीमुळे निर्यातीत युद्धामुळे मोठी घट होण्याची परिस्थिती निर्माण झाली आहे. साखरेचा पुरवठा वाढल्यामुळे दरावर दबाव वाढण्याची शक्यता आहे.पूर्वी देशात साखरेचा वार्षिक खप सुमारे ३०० लाख टनांच्या आसपास होता.
यावर्षातील पहिल्या सहा महिन्यांतील विक्रीचा कल पाहता या वर्षी साखरेचा एकूण खप २७० लाख टनांच्या आसपास राहण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.सहा महिन्यांच्या कालावधीत सुमारे १३३ लाख टन साखर विक्री झाली आहे. पुढील काळात विक्री झाली तर वर्षभरातील खप अंदाजे २७० लाख टनांपर्यंत राहू शकतो, असा अंदाज साखर क्षेत्रातील अभ्यासक दिलीप पाटील यांनी व्यक्त केला आहे.
ठळक मुद्दे
देशातील अंदाजे साखर उत्पादन : २९५ ते ३०० लाख टन
अपेक्षित साखर निर्यात कोटा : २० लाख टन
आतापर्यंत झालेली निर्यात : सुमारे ४ लाख टन
एकूण अपेक्षित निर्यात (करारांमुळे) : जास्तीत जास्त ५ लाख टन
देशांतर्गत बाजारात राहणारी अतिरिक्त साखर : सुमारे १५ लाख टन
मागील वर्षाची निर्यात स्थिती
सरकारने दिलेला निर्यात कोटा – १० लाख टन
प्रत्यक्ष निर्यात – ८ लाख टन
साखर उद्योगाला यंदा सुमारे २० लाख टन
साखर निर्यात करण्याची परवानगी आहे. परंतु प्रत्यक्षात आतापर्यंत केवळ सुमारे चार लाख टन साखरेचीच निर्यात झाली आहे. अगोदरच दर कमी होते, त्यात आता युद्धाच्या परिणाम निर्यातीवर होणार आहे.-
जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या युद्धांचा परिणाम साखर उद्योगावरही होणार असून, मध्य आशिया परिसरातील तणाव आणि सुएझ कालव्यातील वाहतुकीवरील परिणामामुळे आंतरराष्ट्रीय सामुद्री वाहतूक विस्कळीत झाली आहे. त्यामुळे साखरेची निर्यातीला फटका बसला आहे. जागतिक बाजारपेठेतील मुख्यत्वे मध्य आशियातील चढ्या साखरेच्या दरामुळे आपल्या बाजारपेठेतील साखर उद्योगाला अनुकूल परिणाम होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
